GOSPODARKA I FINANSE
9,1 % trudno powiedzieć
4,4 % to jest niemoralne
15,7 %
to świadczy o nieodpowiedzialności
16,1 %
to normalna sytuacja, może się zdarzyć każdemu
54,7 %
rozumiem, że ludzie miewają trudności finansowe
Wyk. 3. Postrzeganie znajomych osób mających niespłacone długi, źródło: Moralność finansowa Polaków, edycja 2026. Raport ZPF.
– W ocenach badanych wyraźnie liczy się to, kto ponosi konsekwencje niespłaconego zobowiązania. Alimenty dotyczą bezpośrednio podstawowych potrzeb drugiej osoby, najczęściej dziecka. Z kolei zaległości między przedsiębiorcami mogą zachwiać płynnością kolejnych firm i uruchomić cały łańcuch opóźnień.
Dlatego prawdopodobnie te zobowiązania budzą większy sprzeciw społeczeństwa niż niewielkie długi konsumenckie czy prywatne pożyczki w rodzinie, które uważamy za mniej szkodliwe. Pamiętajmy jednak, że dług to dług i powinien być traktowany jednakowo z perspektywy obowiązku jego spłaty – mówi Marcin Czugan, Prezes ZPF.
Skalę wpływu tych zobowiązań na gospodarkę najlepiej obrazują najnowsze dane Krajowego Rejestru Długów, według których zaległości alimentacyjne sięgają już 16,3 mld zł, a przedsiębiorców – niemal 12 mld zł. Mówimy przy tym o zobowiązaniach często narastających latami, których koszty społeczne i ekonomiczne wykraczają poza relację między dłużnikiem a wierzycielem.
Trudności finansowe nie przekreślają dobrej opinii
Polacy są wyrozumiali wobec osób, które znalazły się w kłopotach finansowych. Zapytani, jak oceniliby znajomego mającego niespłacone długi, najczęściej odpowiadali, że rozumieją, iż ludzie miewają trudności finansowe – taką odpowiedź wskazało 54,7 proc. badanych. Kolejne 16,1 proc. uznało, że jest to sytuacja, która może zdarzyć się każdemu.
Znacznie rzadziej długi znajomego byłyby odbierane jako dowód nieodpowiedzialności – tak odpowiedziało 15,7 proc. respondentów. Tylko 4,4 proc. uznałoby taką sytuację za niemoralną( wykres 3).
Wyrozumiałość ma jednak wyraźną granicę. Wśród badanych, którzy początkowo tłumaczyli zaległości okolicznościami życiowymi, 71 proc. zmieniłoby swoją ocenę na negatywną, gdyby okazało się, że dana osoba ma pieniądze, lecz świadomie nie reguluje zobowiązań. Jedynie 15 proc. nadal podchodziłoby do niej ze zrozumieniem( wykres 4).
26 # 3 wrzesień 2026