również żaden lokalny kontrahent. Analiza premii za ryzyko dzieli kontynent na wyraźne strefy: Wschód – Kenia prezentuje się bardzo dobrze jak na standardy regionu, a oprocentowanie jej obligacji spadło poniżej 10 procent. W Ugandzie ryzyko jest już wyższe i wynosi około 14 procent. Południe – RPA jest oceniane najlepiej, plasując się na poziomie 7-8 procent. Z kolei w pobliskiej Namibii stawki rosną do 10 procent, na co silny wpływ ma tak zwany „ płytki rynek”, podatny na zawirowania przy wykupie stosunkowo niewielkiej liczby aktywów. Zachód – Wybrzeże Kości Słoniowej cechuje się stawką poniżej 7,5 procent. W Nigerii premia za ryzyko skacze do około 15-16 procent, co jest echem historycznych problemów z płynnością i tzw. zdarzeń events of default.
Nie ma jednej uniwersalnej ścieżki ekspansji, co świetnie pokazują strategie wielkich polskich marek na rynkach afrykańskich. Model Mlekovity to działanie szerokie – sprzedaż do wielu niezależnych od siebie traderów w różnych krajach, tam, gdzie aktualnie pojawi się szansa biznesowa. Skrajnie odmiennie postąpiło Fakro, stosując precyzyjny strzał – firma związała się na wyłączność z jednym, silnym dystrybutorem z RPA, który reprezentuje markę w całej południowej, a z czasem i środkowej Afryce.
Każdy z tych modeli może okazać się skuteczny, jeśli jest wynikiem chłodnej strategii. O sukcesie w Afryce Subsaharyjskiej nie decyduje splot szczęśliwych okoliczności, ale rzetelna kalkulacja ryzyka i potraktowanie eksportu jako poważnej inwestycji, która – mądrze poprowadzona – potrafi przynieść spektakularne stopy zwrotu.
Jak wejść, żeby nie stracić? Strategie i polisy
Aby chronić kapitał, należy sięgnąć po inżynierię finansową. Narzędziem absolutnie podstawowym jest ubezpieczenie kredytu kupieckiego. Przykładowo, koszt rocznego ubezpieczenia obrotu na poziomie 100 tysięcy dolarów w RPA czy Wybrzeżu Kości Słoniowej szacuje się na 0,6 – 1,9 %, co nie odbiega znacznie od realiów europejskich. Nawet w obarczonej wyższym ryzykiem Nigerii stawki wynoszą od 1,5 do 3,6 procent. Alternatywą o wysokiej pewności są akredytywy, które gwarantują, że w razie niewypłacalności lokalnego podmiotu, należność pokryje bank.
Zbigniew Popowski
CEO, Popowski Advisory smart-magazine. pl
23