INWESTOWANIE ze swoich inwestycji. Z analiz przeprowadzonych przez firmę Dalbar Associates wynika, że przeciętny inwestor mógł uzyskiwać stopę zwrotu o 5 punktów procentowych niższą, niż wynosi zwrot z rynku, a wszystko przez to, kiedy na rynek wchodził i kiedy z niego wychodził.
Poza tym inwestorzy mają skłonność do lokowania środków w tych funduszach inwestycyjnych, które uzyskiwały w ostatnim czasie dobre wyniki. Na przykład duże wpływy do funduszy akcyjnych z początku 2000 roku trafiły w całości do funduszy inwestujących we „ wzrostowe” spółki high-tech. Z tzw. funduszy inwestujących w wartość odnotowano wówczas duży odpływ środków. W dwóch kolejnych latach wartość funduszy wzrostowych gwałtownie spadła, natomiast fundusze inwestujące w wartość wypracowywały dla swoich klientów dodatnie zwroty. Mamy zatem do czynienia z karą za selektywność, która nakłada się na karę za próbę wyczucia odpowiedniego momentu na sprzedaż i zakup akcji. Inwestor indywidualny powinien wystrzegać się zachowań stadnych – to jedna z najważniejszych rzeczy, której uczą nas finanse behawioralne.
Awersja do straty
Najważniejszym wkładem Kahnemana i Tversky’ ego w tę dziedzinę jest teoria perspektywy, opisująca zachowania jednostki w obliczu ryzykownych sytuacji, w których możliwe jest osiągnięcie zysku lub poniesienie straty. Ekonomiści specjalizujący się w finansach, tacy jak Harry Markowitz, budowali modele, w ramach których jednostki podejmują decyzje na podstawie prawdopodobnego skutku tych decyzji dla ich majątku. Teoria perspektywy podważa to założenie. W dokonywaniu wyborów ludzie mają kierować się wagą przypisywaną do zysków i strat. Straty są uważane za znacznie bardziej niepożądane niż pożądane są zyski porównywalnej wielkości. Ponadto na ostateczną decyzję wpływ mają sformułowania, jakimi zostaną określone potencjalne zyski i potencjalne straty.
Załóżmy, że dowiadujesz się, że planowany jest rzut monetą. Jeśli wypadnie orzeł, dostaniesz 100 dolarów. Jeżeli wypadnie reszka, to ty musisz zapłacić 100 dolarów. Czy zaakceptujesz takie ryzyko? Większość ludzi odmówi, choć szanse rozkładają się po równo. Gdyby powtarzać rzut monetą wiele razy, wyszedłbyś na zero. W połowie przypadków otrzymałbyś 100 dolarów, w drugiej połowie musiałbyś 100 dolarów oddać. W ujęciu matematycznym wartość oczekiwana takiej próby losowej wynosi zero, a oblicza się ją następująco:
Prawdopodobieństwo orła × zapłata, gdy orzeł + prawdopodobieństwo reszki × zapłata, gdy reszka = wartość oczekiwana
Wartość oczekiwana = 0,5( 100 dol.) dodać 0,5( −100 dol.) = 0 dol.
Kahneman i Tversky prowadzili ten eksperyment z udziałem wielu różnych uczestników, zmieniając wartość dodatniej wypłaty. Starali się określić, jakie kwoty skłoniłyby ludzi do wyrażenia zgody na taki zakład. Ustalili, że dodatnia wypłata powinna wynosić około 250 dolarów. Co ważne, wartość oczekiwana takiego zakładu wynosi 75 dolarów, jest to zatem zakład niezwykle korzystny.
Wartość oczekiwana = 0,5( 250 dol.) + 0,5( −100 dol.) = 75 dol.
Na tej podstawie Kahneman i Tversky doszli do wniosku, że straty są 2,5 razy bardziej
44 # 1 marzec 2025